-Reklama-

Aby wcześniak mógł widzieć. Profilaktyka ROP

-Reklama-

Retinopatia wcześniacza to jedno z tych schorzeń, które wynikają z niedojrzałości organizmu maluchów urodzonych przed terminem. Jak pokazują badania, w następstwie tej choroby straciło wzrok 11,47% dzieci spośród wszystkich zarejestrowanych w Polskim Związku Niewidomych1. W skali globalnej odsetek ten wynosi 6-18%2.

Najskuteczniejszym narzędziem profilaktyki rozwoju retinopatii wśród wcześniaków są badania przesiewowe. Nie mniej ważne jest wdrażanie działań zmniejszających ryzyko przedwczesnego porodu oraz właściwa opieka perinatalna.

Wzrok – zmysł na wagę złota

Świat poznajemy głównie oczami. Widzenie pełni bardzo ważną rolę w rozwoju psychomotorycznym i intelektualnym dziecka. Ma też emocjonalne znaczenie. Dzięki niemu maluch z czasem odkrywa swój ulubiony kolor czy zwierzątko, a bawiąc się może wodzić oczami za mamą chodzącą po pokoju, bez poczucia samotności.
Nie wszystkim dzieciom będzie jednak dane widzieć świat wyraźnie. Długi okres dojrzewania narządu wzroku może zostać zaburzony przez wiele czynników. Retinopatia wcześniaków (ROP) występuje jak sama nazwa wskazuje, u wcześniaków, których siatkówka oka nie zdążyła się jeszcze prawidłowo rozwinąć. ROP może prowadzić do poważnych zaburzeń widzenia a nawet do całkowitej utraty wzroku – mówi Agnieszka Pawłowska-Wypych, biotechnolog, honorowy członek Polskiego Towarzystwa Neonatologicznego.

Retinopatia wcześniacza – konsekwencja rozwoju medycyny?
-Reklama-

Dziecko, które przyszło na świat przed 37. tygodniem ciąży czeka jedno wielkie wyzwanie – przetrwać w warunkach świata zewnętrznego, poza brzuchem mamy, który zapewniał mu ochronę i bezpieczeństwo. Nie w pełni jeszcze rozwinięty organizm wcześniaków podatny jest na wiele schorzeń specyficznych dla tej grupy małych pacjentów. Niedojrzałość układu oddechowego może prowadzić do dysplazji oskrzelowo-płucnej, pokarmowego – martwiczego zapalenia jelit, immunologicznego – większej podatności na wszelkiego rodzaju infekcje. Retinopatia wcześniacza wynika z upośledzenia rozwoju naczyń siatkówki oka – tłumaczy Agnieszka Pawłowska-Wypych.
Nawet u dziecka urodzonego w terminie siatkówka oka nie jest jeszcze całkowicie dojrzała. Zależnie od tygodnia, w którym przyszło na świat, rozwój siatkówki poza brzuchem mamy może trwać nawet 10 tygodni. Jego prawidłowy przebieg zależy m.in. od wieku ciążowego wcześniaka oraz standardów opieki medycznej. Im wcześniej maluch przyjdzie na świat, tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia retinopatii. Paradoksalnie zatem schorzenie to prawie nie występuje w krajach słabo uprzemysłowionych, charakteryzujących się wysoką śmiertelnością wcześniaków. Natomiast im wyższe standardy opieki okulistycznej, położniczej i neonatologicznej, tym więcej maluchów ze skrajnie niską masą urodzeniową udaje się utrzymać przy życiu i tym większy odsetek przypadków retinopatii wcześniaczej. Jednocześnie jednak – mniej dzieci niewidomych, dzięki wdrażanych w tych krajach programach profilaktycznych.

Najbardziej zagrożone najmłodsze wcześniaki

Niestety, jedną z przyczyn rozwoju retinopatii wcześniaczej stanowią zabiegi, jakim maluchy poddawane są na Oddziale Intensywnej Terapii Noworodka, a które są niezbędne do utrzymania ich funkcji życiowych. Wolne rodniki, stanowiące jedną z bezpośrednich przyczyn upośledzenia rozwoju naczyń krwionośnych, powstają w siatkówce oka w następstwie tlenoterapii. Z kolei wystąpienie anemii u malucha może wymagać podania krwi uzupełniającej, wyrównującej poziom hemoglobiny. Jej przetaczanie jest jednym z czynników zwiększających ryzyko wystąpienia retinopatii wcześniaczej.

Badanie przesiewowe – podstawa profilaktyki

Jedynym skutecznym narzędziem profilaktyki retinopatii u najmłodszych jest jej wczesne wykrycie w badaniu okulistycznym. Zgodnie z Wytycznymi Krajowego Zespołu Specjalistycznego w Dziedzinie Pediatrii i Medycyny Szkolnej z 1992 r., badaniom w 4., 8. i 12. tygodniu życia poddawane powinny być wszystkie noworodki: urodzone przed 36. tygodniem ciąży oraz te z wewnątrzmacicznym zahamowaniem wzrostu. Kolejne badania przeprowadza się przeważnie co 1-2 tygodnie. Schemat ten powinien być kontynuowany do końca 45. tygodnia życia1. W tym czasie następuje całkowite unaczynienie siatkówki i ryzyko wystąpienia zaburzeń jej rozwoju znika.
Sama czynność badania maleństwa nie jest łatwa ze względu na budowę anatomiczną oka, a także ogólną kondycję zdrowotną wcześniaka. Z tego względu powinien wykonywać je doświadczony okulista, specjalizujący się w chorobach siatkówki oka, który potrafi prawidłowo ocenić stan jej unaczynienia i stopień zaawansowania choroby.

ROP – niestety, możliwe powikłania

Chociaż skuteczność leczenia retinopatii u wcześniaków jest ogromna, specjalistyczne zabiegi, takie jak laseroterapia i krioterapia, pozwalają jedynie na zahamowanie i niedopuszczenie do dalszego rozwoju patologicznych procesów w siatkówce oka w ich wczesnych stadiach. Nie powodują regresu zaistniałych zmian, dlatego konsekwencją ROP bywają zaburzenia widzenia u dziecka w późniejszym wieku, które mogą wymagać leczenia.

Wśród powikłań ROP wymienia się m.in.:

  1. wady refrakcji (krótkowzroczność, astygmatyzm, nadwzroczność),
  2. zez,
  3. jaskrę,
  4. odwarstwienie siatkówki.
Zadbaj o zdrowie malucha zanim przyjdzie na świat

Badania przesiewowe stanowią kluczowe postnatalne narzędzie profilaktyki retinopatii u wcześniaków. Nie zapominajmy jednak, że przyszła mama ma wpływ na to, czy maluch będzie prawidłowo się rozwijał. Poddawanie się regularnym badaniom w czasie ciąży, unikanie stresu i przemęczenia, zapobieganie infekcjom, rezygnacja z używek na etapie planowania ciąży, a także zapobieganie niedoborom składników odżywczych kluczowych dla prawidłowego rozwoju dziecka to działania, które zmniejszają ryzyko przedwczesnego porodu oraz związanych z tym powikłań. Większe zapotrzebowanie na składniki odżywcze w okresie ciąży sprawia, że czasami trudno pozyskać je nawet z dobrze zbilansowanej diety. Z tego względu eksperci zalecają ich dodatkową suplementację. Zgodnie z wytycznymi Grupy Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, dodatkowego podawania wymagają takie składniki jak DHA, kwas foliowy, witamina D, jod i żelazo. DHA zasługuje tu na szczególną uwagę. Kwas ten nie tylko jest ważnym składnikiem budulcowym siatkówki oka i wpływa na prawidłowy rozwój układu nerwowego, ale również ma udowodniony w badaniach wpływ na zmniejszanie ryzyka przedwczesnego porodu – wylicza Agnieszka Pawłowska-Wypych.

Przypisy:

 1. Grałek M., Lewandowska M., Niwald A. Zapobieganie i leczenie retinopatii wcześniaków w Polsce w latach 2003-2012, Family Medicine & Primary Care review 2013; 15:106-108

 2. Grałek M., Retinopatia wcześniaków, Standardy Medyczne/Pediatria, 2014, T.11, 867-872

 3. Grałek M., Retinopatia wcześniaków, Standardy Medyczne/Pediatria, 2014, T.11, 867-872

4. Niziol A., Kowalewicz-Kuta A., Retinopatia wcześniaków jako jedno z powikłań wcześniactwa, w: Wybrane aspekty opieki pielęgniarskiej i położniczej w różnych specjalnościach medycyny, T. 2, 67-76

5. Carlson S.E. i wsp. DHA supplementation and pregnancy outcomes, The American Journal of Clinical Nutrition, 2013

6. Rekomendacje Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie stosowania kwasów omega-3 w położnictwie, Ginekologia Polska 2010, 81, 467-469

-Reklama-

Musisz przeczytać

Pomocnik kuchenny – zobacz najlepsze na rynku!

Pomocnik kuchenny, nazywany również kitchen helperem to mebel, który ułatwia życie maluchom i ich rodzicom. Poza walorami funkcjonalnymi, posiada również ogromny atut...

5 pomysłów, jak urządzić modny i funkcjonalny pokój dla nastolatka

Wybór pomysłu na idealny pokój dla nastolatka to nie lada wyzwanie dla rodzica. Zamierzasz zagwarantować dziecku wygodne, przytulne i funkcjonalne miejsce, w...

Odśwież swoje ubrania na wiosnę! Oto nasze odkrycie miesiąca

Jeśli prasowanie kojarzy ci się z męczącym i nudnym zajęciem, to urządzenie powinno cię ucieszyć. Parownica, którą właśnie odkryliśmy, nie tylko uprzyjemnia...

Podobne artykuły

Komentarze

Jesteśmy też tutaj

191,405FaniLubię
9,148ObserwującyObserwuj
408ObserwującyObserwuj

Przeczytaj również

Mamy pomagają mamom – takie inicjatywy wspieramy!

Dzień Mamy to jeden z najbardziej wyjątkowych dni w kalendarzu świąt. Mama to ważna osoba w życiu każdego człowieka: to ona uczy,...

Wizyta adaptacyjna – poznajmy się bliżej w gabinecie stomatologicznym

mę. Rodzice borykający się z problemami wizyt u stomatologa również odczuwają z tego powodu ogromny stres, bezsilność i niepokój. Dobro wychowanka leży w rękach opiekuna. Jaką więc metodę wychowawczą powinni przyjąć opiekunowie, aby dziecko było zdrowe i chętnie odwiedzało dentystę?

Szumiś pomaga maluchom z Ukrainy

Szumisie dla dzieci z Ukrainy - najpiękniejsze ukraińskie kołysankami na spokojny sen maluchów. Dzień Dziecka to święto maluchów na...

Mamo, zrób sobie przerwę!

O tym, jak silne potrafimy być, często przekonujemy się w momencie, gdy zostajemy mamami. Nagle okazuje się, że skrócenie czasu snu o...

Baby Shower – co można robić na takim przyjęciu?

Baby Shower to przyjęcie organizowane na część nienarodzonego jeszcze dziecka. To świetny pretekst dla przyszłej mamy do spotkania w gronie swoich przyjaciół...