-Reklama-
-Reklama-

Co może szkodliwie wpływać na płód, czyli o czynnikach teratogennych

Na samym początku warto powiedzieć, że czynniki teratogenne, to czynniki szkodliwe, które działając na płód lub zarodek skutkują wystąpieniem powikłań w ciąży i mogą być przyczyną wad płodu. Ciąża to czas, kiedy należy brać pod uwagę dobro matki, a także nienarodzonego jeszcze dziecka. Dlatego każdy lek przyjmowany przez kobietę planującą zajść w ciążę lub ciężarną, powinien być skonsultowany z lekarzem. Nawet gdy są to preparaty odżywcze czy witaminowe.

-Reklama-

Trzeba pamiętać, że odpowiedni dobór leku jak i jego dawka mają dla przyszłej matki bardzo duże znaczenie. Każdy lekarz dobierając lek musi brać pod uwagę jego wpływ i działanie na matkę i dziecko. Co może szkodliwie wpływać na płód opowiada położna Urszula Piskorska, ambasadorka kampanii Położna na medal.

Stopień działania teratogennego leku zależy od okresu ciąży, dawki, czasu podawania oraz stopnia przenikania leku przez łożysko. W wyniku podania nieodpowiednio dobranych leków może dojść do poronienia, a także do uszkodzenia zarodka czy płodu. Rodzaj powstałej wady jest uzależniony od okresu ciąży w jakim nastąpiło narażenie dziecka na teratogenne działanie leku. W pierwszych dniach po zapłodnieniu mogą wystąpić zaburzenia doprowadzające do poronienia. Sytuacje takie często występują w przypadku leków stosowanych w chorobach przewlekłych na przykład w padaczce. Leki teratogenne podanew późniejszym okresie ciąży mogą uszkodzić rozwijający się płód i prowadzić do powikłań rozwojowych mogą to być wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrostu płodu, obumarcie płodu lub wady rozwojowe.

-Reklama-

Niebezpieczne jest przyjmowanie leków w czasie pierwszego trymestru. To wówczas noworodek znajduje się w tak zwanej fazie organogenezy w czasie której dochodzi do powstawania poszczególnych tkanek i narządów. Niebezpieczne są leki, które przenikają do krwioobiegu płodu poprzez łożysko. To od matki do płodu przekazywane są składniki odżywcze, w tym także leki, które przyjmuje. Przez łożysko przenikają leki nie związane z białkami oraz o niskiej masie cząsteczkowej, więc łożysko nie stanowi bariery ochronnej, która zabezpiecza dziecko przed działaniem czynników teratogennych.

-Reklama-

Preparaty farmakologiczne podzielono na pięć grup w zależności od działania teratogennego:

Grupa A – leki, które nie wykazują działania teratogennego na płód, mogą być stosowanew czasie ciąży są to preparaty mineralne, witaminowe, leki tarczycowe;

Grupa B – leki, których działanie teratogenne nie zostało do końca poznane u ludzi, badania prowadzone na zwierzętach nie wykazały działania teratogennego na rozwijający się płód. Do tych leków należą paracetamol, peniciliny, leki p/zapalne, metronidazol, cefalosporyny i inne;

Grupa C – leki, które podawane są w koniecznych przypadkach, ponieważ w badaniach przeprowadzonych na zwierzętach wykazały działanie teratogenne na płód. Do tej grupy należą: amikacyna, papeweryna, dihydralazyna, kwas acetylosalcylowy, aspiryna, kodeina i inne;

Grupa D – leki teratogenne, które są podawane w przypadku zagrożenia życia matki oraz w przypadku leczenia chorób przewlekłych na przykład tetracykliny, atenolol i inne;

Grupa X – leki, które przyjmowane w ciąży wykazują silne działanie teratogenne, nie powinny być podawane kobietom planującym ciążę oraz ciężarnym. Do leków tych należą: danazol, leki hormonalne np. stosowane w antykoncepcji doustnej.

Działanie teratogenne niektórych leków przyjmowanych przez kobiety w ciąży:

  • Witamina A – zniekształcenia kości twarzoczaszki, rozczep podniebienia, wady serca, wady układu moczowo-płciowego
  • Witamina D – przedawkowanie może spowodować niedorozwój umysłowy dziecka
  • Ketoprofen, Diclofenak – duże dawki stosowane w III trymestrze ciąży mogą spowodować przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego
  • Antagoniści Witaminy K – w I trymestrze mogą być przyczyną poronienia, w III trymestrze mogą być przyczyną bilirubinemi, która prowadzi do żółtaczki jąder podkorowych mózgu, może być również przyczyną wad rozwojowych płodu, wady ośrodkowego układu nerwowego, rozczep podniebienia
  • Dihydralazyna – może spowodować spodziectwo, trombocytopenię, wtórne krwawienie u noworodków
  • No-spa – stosowana w dużych dawkach może być przyczyną zaburzeń oddychania u noworodka
  • Tetracykiliny – mogą być przyczyną ciężkiego uszkodzenia wątroby

Bardzo ważna jest edukacja przyszłych mam i kobiet ciężarnych, aby przyjmowały leki po uzgodnieniu z lekarzem w celu uniknięcia powikłań. Przyjmowane leki muszą być bezpieczne, żeby nie stanowiły zagrożenia dla zdrowia matki i dziecka.

Narkotyki w ciąży

Naturalne jest też – i za każdym razem warto to powtarzać – że zażywanie narkotyków przez przyszłe matki ma niekorzystny wpływ na rozwój zarodka i płodu. U matki może to spowodować poronienie lub poród przedwczesny. Wpływ narkotyków na dziecko zależy od dawek i rodzaju narkotyków przyjmowanych przez kobietę ciężarną. Narkotyki zmniejszają przepływ krwi przez łożysko i macicę, co może być przyczyną niedotlenienia płodu. Zespół niedotlenienia płodu pojawia się u noworodka zaraz po urodzeniu – obniżone napięcie mięśniowe, nadmierna pobudliwość, zaburzenia snu.

Środki narkotyczne z grupy opiatów mogą powodować hipotrofię płodu, zgon wewnątrzmaciczny, poród przedwczesny, natomiast u noworodka zaburzenia oddychania, drgawki.

  • Marihuana długo pozostaje w tkankach matki i dziecka. U matek palących marihuanę wyższe jest ryzyko poronień i porodu przedwczesnego oraz wad wrodzonych, nowotworów i chorób oczu.
  • Amfetamina silnie pobudza organizm ciężarnej kobiety, zwęża naczynia krwionośne i utrudnia dopływ krwi do płodu. Może to spowodować przedwczesne odklejenie się łożyska, zahamowanie wewnątrzmacicznego wzrostu płodu, zgonu płodu, wad serca, rozczep wargi i podniebienia, zaburzenia odporności.
  • Palenie tytoniu na przebieg ciąży oraz na stan zdrowia płodu ma bardzo szkodliwy wpływ. Palenie papierosów przez matkę zwiększa także ryzyko poronienia, porodu przedwczesnego. Natomiast u noworodków często stwierdza się małą masę urodzeniową, częstsze występowanie wad wrodzonych, gorszą adaptację po porodzie i gorszą punktację w skali Apgar. Dodatkowo dzieci matek palących narażone są bardziej zwiększonym ryzykiem śmierci łóżeczkowej, alergii, chorób układu oddechowego oraz rozwojem nadpobudliwości zespół ADHD.

Odżywianie i alkohol

Innym czynnikiem teratogennym jest jakość pożywienia i posiłków. Niedożywienie powoduje, że mózg ma mniejszą objętość, pojawia się niedorozwój narządów wewnętrznych co może skutkować powstawaniem wad wrodzonych.

Kolejnym czynnikiem teratogennym jest alkohol ma on działanie teratogenne i toksyczne, które jest bardzo szkodliwe dla płodu. FAS – jest najcięższą formą wad wrodzonych somatycznych i neurologicznych.

Wyróżniamy trzy kategorie alkoholowego zespołu płodowego:

  1. Anomalie w budowie twarzy:
  • krótkie szpary powiekowe
  • opadające powieki
  • szeroko rozstawione oczy
  • krótki, zadarty nos
  • wygładzona rynienka nosowa
  • wąska górna warga
  • brak czerwieni wargowej
  • wolniejszy rozwój środkowej części twarzy
  • słabo rozwinięta żuchwa
  • nisko osadzone uszy
  • krótka szyja
  • niedorozwój płytki paznokci
  • anomalie w budowie kości i stawów
  1. Spowolniony rozwój fizyczny:
    • niska waga urodzeniowa
    • niski wzrost
    • opóźnienia rozwojowe
  2. Uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego:
    • zaburzenia motoryki
    • problem z utrzymaniem równowagi
    • brak koordynacji wzrokowo ruchowej
    • zaburzenia w odbieraniu bodźców
    • nieprawidłowe odczucia
    • słabe zdolności adaptacyjne
    • trudności z uczeniem się.

Alkohol należy do grupy klasyfikowanej jako teratogen neurobehawioralny, który może spowodować uszkodzenie mózgu. Cząsteczki alkoholu przenikają do płodu przez łożysko do płodu. Po około 40 minutach od spożycia alkoholu przez matkę, jego stężenie we krwi płodu jest podobne do stężenia we krwi u matki. Im większe i częstsze spożywanie alkoholu przez matkę tym rozleglejsze uszkodzenia. Z badań wynika, że nawet niewielkie dawki alkoholu mogą spowodować trwałe uszkodzenia.

Czynników o działaniu teratogennym jest sporo dlatego ważne jest, aby w okresie ciąży zwrócić szczególną uwagę na styl życia i zrobić wszystko, żeby dziecko miało jak najlepsze warunki do rozwoju.

_______

Literatura:

Bałanada A., (red): Opieka na noworodkiem.Wydanie Lekarskie PZWL, Warszawa 2009

Bień A., : Opieka nad kobietą ciężarną.Wydanie Lekarskie PZWL; Warszawa 2009

Salamończyk M., Łozińska – Czerniak A., Dmoch – Gajzlerska.,: Neonatologia. Praktyczne umiejętności w opiece nad noworodkiem.Wydanie Lekarskie PZWL, Warszawa 2010

Szczapa J., (red.): Podstawy neonatologii. Wydawnictwo PZWL; Warszawa 2008

Lumsden H., Holmes D., (red.) Noworodek i jego rodzina. Praktyka położnicza.

Wydanie Lekarskie PZWL; Warszawa 2012

_______________________

Położna na medal to kampania społeczno-edukacyjna prowadzona od 2014 roku. Zwraca uwagę na kwestie związane z koniecznością podnoszenia standardów i jakości opieki okołoporodowej w Polsce poprzez edukację i promocję dobrych praktyk. Jej celem jest również podnoszenie świadomości społecznej na temat roli położnych w opiece okołoporodowej.

Jednym z kluczowych elementów kampanii jest konkurs na najlepszą położną w Polsce. Zgłoszenia do tegorocznej, dziewiątej edycji konkursu przyjmowane były od 1 kwietnia do 30 września 2022 r. Głosy na nominowane położne można oddawać do 31 grudnia 2022 r. Oddawanie głosów odbywa się na stronie www.poloznanamedal.info

Mecenasem kampanii jest marka Oktaseptal, a pomysłodawcą i głównym organizatorem AMA – Akademia Malucha Alantan oraz Zakłady Farmaceutyczne UNIA.

autor: Położna Urszula Piskorska, zdobywczyni 2-go miejsca w ostatniej edycji konkursu Położna na medal

mat. prasowe

-Reklama-

Musisz przeczytać

BEZPŁATNY poradnik o rozszerzaniu diety plus KASZKA! ODBIERZ SWÓJ ZESTAW

Rozszerzanie diety dziecka to wcale nie jest proste zadanie! Z pomocą przychodzi BoboVita. Już dziś zamów swój DARMOWY...

Najlepsze polskie hotele z animacjami dla dzieci

W kraju kapryśnej i nieprzewidywalnej pogody urlop z dzieckiem może być wyzwaniem. Na szczęście są miejsca, w których nie ma nudy, nawet jeśli aura nie dopisuje. Zobacz najlepsze polskie hotele z animacjami. Tam twoje dzieci będą czuły się jak w raju.

Jak nauczyć dziecko zdrowo jeść?

Zdrowe odżywianie jest w dzisiejszych czasach ogromnym wyzwaniem, a żywienie najmłodszych to temat jeszcze trudniejszy i rodzący bardzo dużo pytań i wątpliwości....

Podobne artykuły

Komentarze

Jesteśmy też tutaj

236,433FaniLubię
12,800ObserwującyObserwuj
412ObserwującyObserwuj

Przeczytaj również

Oczekujesz dziecka lub niedawno urodziłaś? Odbierz prezenty dla siebie i dziecka!

Próbki, poradniki dla rodziców i gadżety dla dziecka - tylko teraz mogą być Twoje za darmo. Wystarczy się po nie zgłosić!

Wybieramy ekspres do kawy – który będzie najlepszy?

Nic tak nie potrafi rozbudzić zmysłów jak zapach aromatycznej kawy. A wiadomo, że najlepsza kawa to ta przygotowana w ekspresie. Tylko jak go wybrać?

Docenić położną – ostatni miesiąc głosowania na położne na medal

Grudzień jest ostatnim miesiącem, w którym można oddawać głosy na położne startujące w konkursie Położna na medal. Tytuł po raz dziewiąty przyznają pacjentki i ich rodziny. Plebiscyt, będący częścią ogólnopolskiej kampanii społeczno-edukacyjnej, wyróżni i nagrodzi położne niosące na swoich barkach ogromną odpowiedzialność. Specjalistki z wysokimi kompetencjami medycznymi i wiedzą, dla których każda kobieta i pacjentka jest ważne. Najlepsze położne poznamy na początku 2023 roku. Pomysłodawcą i organizatorem projektu jest Akademia Malucha Alantan i Zakłady Farmaceutyczne “UNIA” S.P.

Święta z maluszkiem przy wigilijnym stole

Boże Narodzenie to wyjątkowy, rodzinny czas, który spędzany jest przede wszystkim przy wspólnym stole. Jak w tym czasie zadbać o menu najmłodszych członków rodziny? Żywienie maluchów podczas Świąt Bożego Narodzenia i Wigilii, szczególnie w okresie 1000 pierwszych dni życia dziecka, wymaga uwagi oraz wiedzy na temat produktów, które mogą spożywać. Jak zdrowo i bezpiecznie cieszyć się świątecznymi przysmakami? Czego wystrzegać się w trakcie przyrządzania potraw?

Szukasz klimatycznego gadżetu dla gracza? Sprawdź, dlaczego lampa led 3D może przypaść mu do gustu!

Czasami pomysł na prezent dla bliskiej nam osoby, może stanowić niemały problem. Zwykle chcemy podarować komuś coś wyjątkowego, co przypadnie mu do gustu i będzie chętnie wykorzystywane. Co można kupić miłośnikowi gier, aby sprawić mu przyjemność? Zamiast tytułu, który już może gościć w jego bibliotece gier spraw mu gadżet kojarzący się z hobby, np. lampę LED 3D. Sprawdź, dlaczego to idealne rozwiązanie dla gracza!